Het tegengestelde van stress is niet rust, maar spel. Het heet “veerkracht”.

Heeft u wegens “werkdruk” geen tijd om het hele artikel te lezen? Kijk dan op de laatste bladzijde naar de conclusies. En beslis dan om toch maar alles te lezen omdat het zeker op u van toepassing is…

De laatste jaren worden we om de oren geslagen met begrippen als stress, chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS), burnout, fibromyalgie, depressie… Velen onder ons hebben de indruk dat die dingen vroeger helemaal niet bestonden, of toch veel minder dan nu. Die indruk zou wel eens terecht kunnen zijn.

Het is ongetwijfeld zo dat de werkdruk de laatste jaren enorm is toegenomen. Maar stress is van alle tijden, ook al zijn de redenen daarvoor in de loop van de geschiedenis veranderd. Daarom zoeken steeds meer mensen en organisaties naar oplossingen om de ziekmakende gevolgen van stress te behandelen en te voorkomen.

Er zijn zelden simpele oplossingen voor complexe problemen, maar in dit geval zou de oplossing wel eens veel eenvoudiger kunnen zijn dan velen denken. Daarom enkele inzichten van hedendaagse experten over hoe mensen in onze huidige samenleving gezond kunnen functioneren.

Wat vertellen experten over onderwijs?

  • Ken Robinson:  podiumkunsten worden in het huidige onderwijs stiefmoederlijk behandeld.  Podiumkunsten (zang, dans, dictie, improvisatie…) aanleren is goed om lichaamsexpressie en creativiteit te ontwikkelen. Ons schoolprogramma houdt te veel vast aan de intellectuele vakken en dit ondermijnt de creativiteit van leerlingen. En creativiteit is levensnoodzakelijk in een samenleving die razend snel verandert.
  • Sugata Mitra: deed in Indië een onderzoek dat uitwees dat een groep kinderen in staat is om door de groepsdynamiek samen nieuwe dingen te leren, in dit geval Engels, met één op het internet aangesloten computer. De aanwezigheid van een “Indische grootmoeder” die een rustgevende context schept voor een constructieve groepsdynamiek, bevordert een dergelijk leerproces.

Wat vertellen experten over goed bedrijfsmanagement in de 21ste eeuw?

  • Rick Michod : In de evolutiebiologie
  • Margaret Heffernan:  bedrijven en instellingen zijn geen lineaire systemen, hierdoor kunnen erg kleine maatregelen grote effecten hebben, als ze vaak genoeg herhaald worden. Kleine dingen die ervoor zorgen dat er meer positieve interactie is tussen de mensen, kunnen een erg groot positief effect hebben.
  • Yves Morieux:  over de complexe uitdagingen in een bedrijf:
    • De sleutel om complexiteit goed aan te pakken, is de combinatie van autonomie én samenwerking.
    • Complexiteit kan enkel goed kan worden aangepakt in het NU. Mensen hebben dus een belangrijke mate van autonomie nodig om op het moment zelf te ‘improviseren’.
    • Een belangrijke eigenschap van complexiteit is dat geen enkel individu het volledige antwoord heeft. Een goede samenwerking tussen de verschillende partners is nodig.
    • Gecompliceerdheid vernietigt de mogelijkheid van een bedrijf om te functioneren. Het demotiveert mensen en maakt hen ziek.
    • Gecompliceerdheid is op zich een bijproduct, een symptoom van een dieper gelegen probleem.

Wat vertellen experten over het plezier van moeiteloos te functioneren?

  • Stephen Porges:  zoogdieren hebben een evolutionair voordeel omdat ze dankzij betere communicatievaardigheden kunnen samenwerken. Wanneer ze samen praten, lachen, zingen, luisteren en dansen zorgt hun “sociaal” zenuwstelsel voor een gezond en evenwichtig functioneren. De kwaliteit van de stem weerspiegelt trouwens de stressbestendigheid en het  recuperatievermogen van mensen.
  • Stuart Brown:  hoe meer ontwikkeld een diersoort is, hoe meer de leden van die soort kunnen spelen. De tegenhanger van “spelen” is niet “werken” maar ziekte en depressie. Psychiatrisch zieke mensen hebben onvoldoende spelvaardigheden. Spelende zoogdieren hebben een zachte blik, ontspannen kaakgewrichten, ingetrokken klauwen en vloeiende zachte bewegingen. Ze maken gebruik van het “sociale” zenuwstelsel en voelen zich onderling verbonden.
  • Donald Ingber:  tensegriteit (een samentrekking van” tension” en “structural integrity”) is een bewegings- en houdingsmodel waarbij veel elementen onderling door flexibele structuren met elkaar verbonden zijn. Het geheel is sterk, maar toch flexibel in alle richtingen. Wanneer zoogdieren moeiteloos staan en bewegen hebben ze deze tensegriteit, deze “veerkracht”.  De tegenhanger van dit tensegriteit model is het biomechanische model. Denk hierbij aan de bouw van een brug: energie hebben betekent dan zware lasten kunnen dragen. Is de last te zwaar, dan heb je onvoldoende draagkracht, en dus stress. Het begrip stress hoort bij dit biomechanische model.
  • Daniël Wolpert:  ons zenuwstelsel dient niet zozeer om logisch na te kunnen denken maar wel om complexe bewegingen te kunnen maken. Het kunnen bewogen worden door je omgeving is een vaardigheid die geleerd kan worden.
  • Robert Schleip: het bindweefsel is het belangrijkste proprioceptief orgaan in ons lichaam. Proprioceptie is het zintuig waardoor we ons bewust zijn van de bewegingen die ons lichaam maakt in de ruimte. Als bv. gevraagd wordt met onze wijsvinger onze neus aan te raken, dan kunnen wij dat zonder nadenken.  Een proprioceptief signaal brengt rust in ons lichaam en in onze hersenen. Bindweefsel is een laagje dat alle spieren en organen omringt, denk aan een nylonkous. Gezond bindweefsel beschikt over een “katapult mechanisme” waardoor het lichaam moeiteloos kan springen. Dansen en springen zorgt ervoor dat mensen met een helder hoofd kunnen functioneren, goed recupereren en gezond blijven.

Wat vertellen experten over de economie en de zorg voor gezondheid?

  • Peter Hinssen: onze gezondheidszorg is een economisch systeem dat voor een omslagpunt staat. De focus zal meer komen te liggen op de vraag van de consument,, terwijl de monopolies in de gezondheidszorg zullen verdwijnen.
  • Machteld Huber: het is economisch interessant om in de gezondheidszorg het begrip positieve gezondheid, veerkracht, te introduceren.

 

Kort samengevat: om stressproblemen te kunnen aanpakken moeten mensen kunnen samenwerken, creatief zijn en kunnen (mogen) improviseren. De kwaliteit van de stem weerspiegelt de stressbestendigheid en het recuperatievermogen van mensen. Het onderwijs moet ruimte maken voor spelend groepsleren en voor podiumkusten. Ook werknemers moeten kunnen improviseren én samenwerken om simplexe oplossingen te vinden voor complexe problemen. De gezondheidszorg moet zijn focus verleggen van “ziekte” naar “positieve gezondheid en veerkracht”. Dit is vooral belangrijk voor de revalidatie van chronisch zieken.

Wij moeten dus “spelend leren en spelenderwijs werken”. Om de woorden van Walter De Buck te gebruiken: “’k Zou zo geire willen leven, in ne wereld zonder werk, waar dat alles gaat al spelend, da de ‘t werken niet en merkt.”

Veerkracht

Uit een groot aantal wetenschappelijke onderzoeken komt steeds naar voor dat “veerkracht” een cruciale factor kan zijn in de strijd tegen stress, chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS), burnout, fibromyalgie, depressie… Ook de praktijkervaring leert dat aan chronische ziekten en pijn dikwijls meer te doen is dan men traditioneel soms denkt.

Veerkrachtbegeleiders hebben een brede theoretische vorming gekregen en beschikken over een brede waaier oefeningen die kunnen ingezet worden. Het is de taak van veerkrachtbegeleiders om de gezondheid van mensen te vergroten, door hen (opnieuw) te leren spelen zodat ze weer met plezier kunnen leven en werken. Deze praktijkgerichte aanpak baseert zich op technieken uit de krijgssporten, de ruitersport, zang en stemtraining, lachyoga, verschillende dansstijlen en eenvoudige circustechnieken.

Terwijl de meeste oudere mensen in hun jeugd deze vaardigheden wel hadden, maar die niet zijn blijven gebruiken, is er nu echter een generatie kinderen, jongeren en jonge volwassenen die nooit echt hebben leren spelen, zingen, dansen, hinkelen, springen, samenspelen, actief luisteren en correct ademen. Door het bijna uitsluitend gebruik van de ogen om informatie te krijgen, is het alarmerend om vast te stellen dat stress, depressie, CVS en gelijkaardige problemen op steeds jongere leeftijd voorkomen. Veerkrachtbegeleiders kunnen hier helpen om problemen te voorkomen en, indien nodig, op te lossen.

Een greep uit de gebruikte technieken:

  • Het inoefenen van de juiste oprichtings- en ademreflexen om moeiteloos en met plezier bewegen mogelijk te maken. Ze helpen ook om het zwaartepunt van het lichaam tijdens het staan en het bewegen te verlagen. Dit vergroot het fysieke, emotionele en sociale evenwicht.
  • Actief luisteren is nodig om de spanning in het hoofd te verlagen die mensen opbouwen bij het studeren, het werk en zelfs tijdens hun ontspanning omdat wij onze ogen erg veel belasten met TV, computerschermen, telefoons, tablets…. Actief leren luisteren verbetert ook de kwaliteit van de stem.
  • Het leren bewogen worden. Door bewegingen die vanuit de omgeving komen toe te laten, wordt bewegen stilaan moeiteloos en wordt de stressrespons uitgeschakeld.
  • Bewegen op ritme en ritmisch bewegen, erg belangrijk voor teambuilding, betere sociale contacten, activeren van het bindweefsel, bewustwording van het eigen lichaam en stemkwaliteit.
  • Groepsinteractie en improvisatie: mensen opnieuw samen leren spelen. Er wordt gebruik gemaakt van teksten, visueel educatief materiaal, eenvoudige muziekinstrumenten en educatief speelgoed.
Het tegengestelde van stress is niet rust, maar spel, dus spelend leren en werken.

Recente inzichten in de gezondheidswetenschappen tonen aan dat mensen stressbestendigheid ontwikkelen wanneer ze leren om spelenderwijs samen te werken. Wanneer mensen daarentegen bepaalde spelvaardigheden onvoldoende hebben ontwikkeld , worden ze ziek.

Om de levenskwaliteit en de gezondheid van chronisch zieken en van gestresseerde mensen te verbeteren, is het belangrijk dat die spelvaardigheden op een gestructureerde wijze ontwikkeld worden. Op die manier leren mensen hoe ze zelf hun gezondheid kunnen verbeteren.

Veerkrachtbegeleiders zijn opgeleid om mensen individueel of in groep te begeleiden om hun veerkracht te herwinnen. Hierdoor wordt hun leven dynamischer, gezonder en plezanter. Voor kinderen en jongeren is dit een zeer belangrijke vaardig

Het tegengestelde van stress is niet rust, maar spel, dus spelend leren en werken.

Recente inzichten in de gezondheidswetenschappen tonen aan dat mensen stressbestendigheid ontwikkelen wanneer ze leren om spelenderwijs samen te werken. Wanneer mensen daarentegen bepaalde spelvaardigheden onvoldoende hebben ontwikkeld , worden ze ziek.

Om de levenskwaliteit en de gezondheid van chronisch zieken en van gestresseerde mensen te verbeteren, is het belangrijk dat die spelvaardigheden op een gestructureerde wijze ontwikkeld worden. Op die manier leren mensen hoe ze zelf hun gezondheid kunnen verbeteren.

Veerkrachtbegeleiders zijn opgeleid om mensen individueel of in groep te begeleiden om hun veerkracht te herwinnen. Hierdoor wordt hun leven dynamischer, gezonder en plezanter. Voor kinderen en jongeren is dit een zeer belangrijke vaardigheid voor succes en gezondheid in het leven.

Voor meer informatie over Veerkracht of de eerstvolgende opleiding Veerkachtbegeleider, contacteer Dr. Herlinde Wynants : Herlinde@Healthspan-pro.com

Literatuurlijst:

  1. Heffernan Margaret. Beyond Measure. The Big Impact of Small Changes.
  2. Hinssen Peter: The Tiger and the Rock. 2011 TED.
  3. Huber Machteld. How should we define health? BMJ 2011;343:d4163.
  4. Ingber D.E. The Architecture of Life. Sci. Amer. 1998;278: 48-57.
  5. Michod Richard. Social Evolution: Cooperation and Conflict from Molecules to Society. 2006 Lezing aan The University of Arizona College of Science.
  6. Mitra Sugata. Kid scan teach themselves. 2007 TED.
  7. Morieux Yves, Tollman Peter. Six Simple Rules. How to Manage Complexity without Getting Complicated. 2014 Harvard Business Review Press.
  8. Porges Stephen W. The Polyvagal Perspective. Biol Psychol. Feb2007; 74(2): 116-143.
  9. Porges Stephen. Polyvagal Theory: Neurophysiological Foundations of Emotions, Attachment, communication, and Self-regulation. 2011. W.W.Norton&Company.
  10. Robinson Ken: Out of Our Minds: Learning To Be Creative. 2001 Capstone Publishing.
  11. Schleip, R., Findley, T.W., Chaitow, L., Huijing, P. (Eds.), 2012a.Fascia: The Tensional Network of the Human Body. The Scienceand Clinical Applications in Manual and Movement Therapies. Churchill Livingstone, Edinburgh.
  12. Wolpert Daniel: The real reason for brains? 2011 TED.

Copyright Dr. Herlinde Wynants